Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lối sống ảnh hưởng tới khoảng 60% tình trạng sức khỏe và chất lượng cuộc sống của mỗi người. Thực tế cho thấy, ung thư không phải lúc nào cũng xuất phát từ yếu tố di truyền hay môi trường ô nhiễm, mà phần lớn liên quan trực tiếp đến thói quen sinh hoạt hằng ngày.
Ung thư có thể do nhiều tác nhân khác nhau gây ra, bao gồm nhóm tác nhân vật lý, hóa học và sinh học. Một tác nhân sinh ung thư có thể gây ra nhiều loại ung thư khác nhau, và ngược lại, một loại ung thư cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, lối sống thiếu lành mạnh được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất và hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát.
Chính vì vậy, việc xây dựng lối sống khoa học với nguyên tắc “3 tăng – 2 giảm” được nhiều chuyên gia khuyến nghị như một giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phòng ngừa ung thư.
Tăng cường vận động thể chất, duy trì tập luyện đều đặn
Tập thể dục không chỉ giúp cải thiện vóc dáng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa ung thư và nhiều bệnh mạn tính khác. Các nghiên cứu cho thấy, những người duy trì vận động thường xuyên có nguy cơ tử vong sớm thấp hơn đáng kể so với nhóm ít vận động.
Theo TS Haruki Momma (Đại học Tohoku, Nhật Bản), những người dành 30–60 phút mỗi tuần để tập luyện tăng cường sức mạnh cơ bắp có thể giảm nguy cơ tử vong sớm từ 10–20%. Việc tập luyện đều đặn giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện hệ miễn dịch, ổn định nội tiết và giảm tình trạng viêm mạn tính – những yếu tố liên quan mật thiết đến sự hình thành tế bào ung thư.
Không nhất thiết phải tập luyện quá nặng, bạn có thể lựa chọn các hình thức vận động phù hợp như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, yoga hoặc các bài tập sức bền nhẹ nhàng. Điều quan trọng là duy trì tính đều đặn và lâu dài.
Tăng cường uống trà – bổ sung chất chống oxy hóa tự nhiên
Trà là một trong những thức uống lành mạnh, chứa hàm lượng cao chất chống oxy hóa, đặc biệt là polyphenol và catechin. Những hợp chất này có khả năng ức chế sự phát triển, nhân lên và di căn của tế bào ung thư.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, việc uống trà thường xuyên có thể góp phần giảm nguy cơ ung thư gan, phổi, dạ dày, đại tràng và trực tràng. Ngoài ra, trà còn hỗ trợ cải thiện chức năng tim mạch, giảm cholesterol xấu và làm chậm quá trình lão hóa tế bào.
Bạn có thể lựa chọn các loại trà quen thuộc như trà xanh, trà ô long, trà đen hoặc trà thảo mộc, ưu tiên uống trà nguyên chất, hạn chế thêm đường để đạt hiệu quả bảo vệ sức khỏe tốt nhất.
Tăng lượng rau – củ – quả trong khẩu phần ăn hằng ngày
Chế độ ăn giàu rau xanh và trái cây là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp phòng ngừa ung thư. Nhóm thực phẩm này cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và chất chống oxy hóa, giúp tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ tế bào khỏi các tác nhân gây hại.
Nhiều loại rau đặc biệt như bông cải xanh, cải bắp, súp lơ, cà rốt, cà chua chứa hàm lượng cao các hợp chất chống oxy hóa và phytochemical, có khả năng trung hòa gốc tự do – nguyên nhân gây tổn thương tế bào và dẫn đến ung thư.
Bên cạnh đó, chất xơ trong rau củ quả còn giúp cải thiện hệ tiêu hóa, giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Các chuyên gia khuyến nghị nên ăn ít nhất 400–500g rau và trái cây mỗi ngày, đa dạng màu sắc để đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất.
Giảm rượu bia và thuốc lá – loại bỏ tác nhân gây ung thư hàng đầu
Thuốc lá và rượu bia là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến nhiều loại ung thư nguy hiểm. Trong thuốc lá chứa hàng trăm chất độc hại, trong đó có nhiều chất đã được chứng minh là tác nhân gây ung thư, như hydrocacbon thơm đa vòng, nitrosamine…
Hút thuốc lâu dài làm tăng nguy cơ ung thư phổi, ung thư tụy, ung thư bàng quang, ung thư vòm họng và nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác. Trong khi đó, việc uống rượu bia thường xuyên có thể gây tổn thương gan, làm tăng nguy cơ ung thư gan, ung thư thực quản, ung thư dạ dày.
Việc giảm dần và tiến tới loại bỏ rượu bia, thuốc lá là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ ung thư.
Giảm căng thẳng, duy trì tinh thần lạc quan
Stress kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn làm suy yếu hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho nhiều bệnh lý phát triển, trong đó có ung thư. Nhiều khảo sát cho thấy, cảm xúc tiêu cực kéo dài như căng thẳng, tức giận, trầm cảm có mối liên hệ nhất định với nguy cơ mắc ung thư.
Đặc biệt, một số nghiên cứu chỉ ra rằng ung thư vú có liên quan mật thiết đến tình trạng stress kéo dài và rối loạn cảm xúc. Khi căng thẳng, cơ thể tiết ra các hormone bất lợi, làm rối loạn quá trình điều hòa miễn dịch và tăng nguy cơ tổn thương tế bào.
Việc duy trì tinh thần lạc quan, cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, kết hợp các hoạt động thư giãn như thiền, yoga, nghe nhạc, trò chuyện với người thân được xem là “liều thuốc 0 đồng” giúp phòng ngừa ung thư hiệu quả.
Tóm lại, ung thư không phải là căn bệnh hoàn toàn không thể phòng tránh. Chỉ với những thay đổi nhỏ nhưng bền vững trong lối sống theo nguyên tắc “3 tăng – 2 giảm”, mỗi người hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu nguy cơ ung thư ngay từ hôm nay.
