Trong những năm gần đây, việc uống nước ép trái cây như cam, cà rốt… hoặc chỉ ăn hoa quả để thay thế hoàn toàn một bữa trong ngày đang trở thành xu hướng giảm cân được nhiều người áp dụng.
Không ít người tin rằng phương pháp này vừa giúp giảm cân nhanh, vừa “thanh lọc” cơ thể. Tuy nhiên, thực tế cho thấy đây là cách giảm cân tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe nếu áp dụng sai cách và kéo dài.
Thực tế đáng báo động từ việc uống nước ép trừ bữa
Không ít trường hợp đã phải nhập viện vì hệ lụy từ việc uống nước ép trái cây thay bữa ăn. Điển hình là anh N.H.T., 35 tuổi, nhân viên văn phòng tại quận Đống Đa (Hà Nội). Sau hơn hai tháng làm theo lời khuyên trên mạng, chỉ uống nước ép cam, cà rốt thay bữa sáng và đôi khi cả bữa tối để giảm cân, anh thường xuyên rơi vào tình trạng mệt mỏi, khó tiêu, sức khỏe suy giảm rõ rệt.
Khi đi thăm khám, kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số đường huyết của anh tăng cao và được chẩn đoán ở giai đoạn tiền tiểu đường. Nguyên nhân chính được bác sĩ xác định xuất phát từ chế độ giảm cân thiếu khoa học bằng nước ép trái cây.
Một trường hợp khác là chị T.N.L., 29 tuổi, sống tại quận Thanh Xuân (Hà Nội). Vì tự ti về vóc dáng, chị quyết định thay bữa sáng bằng 2–3 củ cà rốt ép lấy nước mỗi ngày. Chỉ sau một tháng, chị thường xuyên mệt mỏi, ăn uống kém, da chuyển sang màu vàng sậm như nghệ. Đây là biểu hiện điển hình của việc dư thừa beta-carotene trong thời gian dài.
Uống nước ép trái cây trừ bữa: Giảm cân phản khoa học
Theo TS Chu Thị Tuyết – Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện Hữu Nghị, việc dùng nước ép trái cây để thay thế hoàn toàn bữa ăn là phương pháp giảm cân phản khoa học và tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Cơ thể con người cần được cung cấp đầy đủ 4 nhóm chất thiết yếu gồm: chất đạm (protid), chất béo (lipid), chất bột đường (glucid), vitamin và khoáng chất. Trong khi đó, nước ép trái cây chủ yếu cung cấp đường và vitamin, gần như không có đạm và chất béo cần thiết. Việc kéo dài chế độ ăn mất cân đối này sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu hụt dinh dưỡng, rối loạn chuyển hóa.
Ngoài ra, khi ép trái cây lấy nước, phần lớn chất xơ – thành phần rất quan trọng cho hệ tiêu hóa – đã bị loại bỏ. Chất xơ có vai trò điều hòa đường huyết, tạo cảm giác no lâu và hỗ trợ hoạt động của đường ruột. Thiếu chất xơ sẽ khiến đường huyết tăng nhanh, dễ dẫn đến các vấn đề về chuyển hóa, đặc biệt nguy hiểm với người có nguy cơ mắc đái tháo đường.
Nguy cơ tiềm ẩn từ việc lạm dụng nước ép rau củ
Nhiều người cho rằng nước ép rau củ, đặc biệt là cà rốt, rất lành tính và có thể uống hàng ngày. Tuy nhiên, theo TS Chu Thị Tuyết, bất cứ thực phẩm nào nếu sử dụng quá mức và không đúng cách đều có thể gây hại.
Cà rốt chứa beta-carotene – tiền chất của vitamin A, cùng nhiều chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, nếu uống nước ép cà rốt với lượng lớn và liên tục trong thời gian dài, cơ thể không kịp chuyển hóa sẽ khiến carotene tích tụ tại gan, gây ra tình trạng vàng da, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa.
Do đó, chuyên gia khuyến cáo chỉ nên ăn hoặc uống nước ép cà rốt khoảng 2–3 lần mỗi tuần, không nên sử dụng hàng ngày với mục đích thay thế bữa ăn.
Cách sử dụng trái cây hợp lý để bảo vệ sức khỏe
Trái cây vẫn là nhóm thực phẩm rất tốt cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách. Theo khuyến nghị, mỗi người chỉ nên ăn khoảng 200–300g hoa quả mỗi ngày và cần đa dạng các loại để bổ sung đầy đủ vitamin, khoáng chất khác nhau.
Đối với người mắc bệnh đái tháo đường hoặc có nguy cơ cao, nên ưu tiên các loại trái cây có chỉ số đường huyết thấp như ổi, thanh long, táo xanh… Đồng thời cần kiểm soát lượng ăn và không uống nước ép thay thế bữa chính.
Với những bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính, việc lựa chọn hoa quả cũng cần đặc biệt lưu ý đến hàm lượng kali, tránh gây quá tải cho thận.
Nguyên tắc giảm cân an toàn và bền vững
Theo TS Chu Thị Tuyết, giảm cân an toàn không đồng nghĩa với việc nhịn ăn hay cắt bỏ hoàn toàn một nhóm chất nào đó. Nguyên tắc quan trọng nhất là vẫn đảm bảo đủ các nhóm dưỡng chất cần thiết, nhưng giảm tổng năng lượng nạp vào so với mức tiêu hao hàng ngày.
Nhu cầu năng lượng trung bình của người trưởng thành dao động khoảng 1.800–2.200 kcal/ngày, tùy giới tính và mức độ lao động. Nếu nạp quá nhiều năng lượng mà ít vận động, cơ thể sẽ tích lũy mỡ thừa và gây tăng cân.
Vì vậy, song song với chế độ ăn hợp lý, cần duy trì vận động thể chất đều đặn. Không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao, chỉ cần những hoạt động đơn giản như đi bộ, đạp xe, leo cầu thang cũng đã giúp tiêu hao năng lượng, cải thiện sức khỏe tim mạch và hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Giảm cân là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và hiểu đúng về dinh dưỡng. Việc chạy theo các phương pháp “giảm cân cấp tốc” như uống nước ép trái cây trừ bữa không chỉ kém hiệu quả mà còn có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe về lâu dài.
