Nước ép và sinh tố trái cây từ lâu được xem là lựa chọn lành mạnh, giàu vitamin, giúp thanh lọc cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa. Nhiều người còn có thói quen uống nước trái cây ngay khi vừa thức dậy, lúc bụng đang rỗng, với niềm tin rằng như vậy sẽ hấp thu dưỡng chất tốt hơn. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây cho thấy thói quen này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ vi sinh đường ruột nếu thực hiện không đúng cách.
Nghiên cứu khoa học cảnh báo về việc uống nước trái cây khi bụng rỗng
Các nhà khoa học thuộc Viện Phân tích Gen Lewis Seagler (Đại học Princeton, Mỹ) đã công bố một công trình nghiên cứu trên tạp chí Cell Metabolism, trong đó chỉ ra rằng việc tiêu thụ nước trái cây hoặc sinh tố khi dạ dày trống rỗng có thể gây tổn hại đến hệ vi khuẩn đường ruột.
Trong nghiên cứu này, các chuyên gia tiến hành thí nghiệm trên chuột bằng cách cho chúng uống nước ép trái cây và mật ong trong điều kiện dạ dày hoàn toàn trống rỗng. Kết quả cho thấy quá trình tiêu hóa đường fructose – loại đường tự nhiên có nhiều trong trái cây – bị rối loạn đáng kể khi không có thức ăn khác trong dạ dày.
Đáng chú ý, hiện tượng này xảy ra với cả nước trái cây ép tươi lẫn nước trái cây đóng hộp, cho thấy vấn đề không nằm ở hình thức chế biến mà ở thời điểm tiêu thụ.
Vai trò của ruột non trong quá trình hấp thụ fructose
Theo các nhà nghiên cứu, khoảng 90% lượng fructose trong chế độ ăn uống bình thường sẽ được hấp thụ tại ruột non. Khi hệ tiêu hóa hoạt động ổn định và có sự hiện diện của các chất dinh dưỡng khác như protein, chất béo và tinh bột, ruột non có thể phân tách và xử lý fructose một cách hiệu quả.
Tuy nhiên, khi uống nước trái cây lúc bụng rỗng, ruột non không đủ điều kiện để chuyển hóa toàn bộ lượng fructose nạp vào. Phần đường chưa được xử lý này sẽ đi thẳng xuống ruột già, nơi tập trung hàng tỷ vi khuẩn đường ruột.
Việc fructose xuất hiện ồ ạt tại ruột già tạo áp lực lớn lên hệ vi sinh vật, đặc biệt là những vi khuẩn không có khả năng xử lý carbohydrate đơn giản với số lượng lớn. Điều này có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh, gây rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột về lâu dài.
Ảnh hưởng của fructose dư thừa đến hệ vi sinh đường ruột
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu hóa thức ăn, tổng hợp vitamin, điều hòa miễn dịch và bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh. Khi lượng fructose dư thừa tràn xuống ruột già, các vi khuẩn tại đây sẽ lên men mạnh, sinh ra khí và các sản phẩm phụ không có lợi.
Quá trình này có thể gây ra các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, khó chịu ở đường tiêu hóa, tiêu chảy hoặc đau bụng âm ỉ. Về lâu dài, sự mất cân bằng vi khuẩn đường ruột còn liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và suy giảm miễn dịch.
Đặc biệt, việc lặp đi lặp lại thói quen uống nước trái cây khi bụng rỗng mỗi ngày có thể khiến hệ vi sinh không kịp phục hồi, dẫn đến tình trạng viêm mạn tính ở đường ruột mà người dùng khó nhận biết trong giai đoạn đầu.
Nước trái cây đóng hộp và sinh tố: khác biệt không nằm ở loại nước
Một điểm quan trọng trong nghiên cứu là các nhà khoa học không tìm thấy sự khác biệt đáng kể giữa nước trái cây đóng hộp và nước ép tươi khi uống lúc bụng rỗng. Điều này cho thấy, dù là sản phẩm tự làm tại nhà hay mua sẵn, nguy cơ ảnh hưởng đến vi khuẩn đường ruột vẫn tồn tại nếu tiêu thụ không đúng thời điểm.
Tất nhiên, nước trái cây đóng hộp thường chứa thêm đường tinh luyện, chất bảo quản hoặc ít chất xơ hơn so với sinh tố nguyên quả, nên mức độ ảnh hưởng có thể nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, bản chất của vấn đề vẫn là lượng fructose đi vào hệ tiêu hóa quá nhanh khi không có “lớp đệm” từ các loại thực phẩm khác.
Điều này cũng lý giải vì sao ăn trái cây nguyên quả thường tốt hơn uống nước ép. Chất xơ trong trái cây giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, giảm áp lực lên ruột non và ruột già, đồng thời nuôi dưỡng hệ vi sinh có lợi.
Uống nước trái cây thế nào để tốt cho tiêu hóa và đường ruột?
Từ kết quả nghiên cứu, các nhà khoa học khuyến cáo nên uống nước trái cây với lượng vừa phải và chỉ sau bữa ăn. Khi ăn kèm hoặc uống sau khi đã có thức ăn trong dạ dày, fructose sẽ được hấp thu từ từ hơn, giúp ruột non xử lý hiệu quả và giảm lượng đường dư thừa xuống ruột già.
Ngoài ra, nên ưu tiên ăn trái cây nguyên quả hoặc sinh tố xay cả xác thay vì lọc bỏ hoàn toàn chất xơ. Việc kết hợp nước trái cây với nguồn đạm hoặc chất béo lành mạnh (như sữa chua, hạt, yến mạch) cũng giúp ổn định đường huyết và hỗ trợ hệ tiêu hóa.
Nước trái cây không phải là “thủ phạm” gây hại sức khỏe, nhưng cách và thời điểm sử dụng mới là yếu tố quyết định. Uống đúng lúc, đúng lượng sẽ giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất hiệu quả, đồng thời bảo vệ hệ vi sinh đường ruột – nền tảng quan trọng cho sức khỏe lâu dài.
